Қызықты дерек... Тарихтағы ең жұмбақ жоғалған қалалар (1)

Мохенджо-Даро: кенеттен жойылған өркениет. Пәкістан аумағында орналасқан Мохенджо-Даро қаласы ежелгі Үнді өркениетінің ең ірі орталықтарының бірі болған.

Ғалымдардың бағалауы бойынша, мұнда 40-50 мың адам тұрған. Қалада кәріз жүйесі, су құбырлары және нақты жоспарланған көшелер болған. Бұл сол заман үшін ерекше жетістік еді. Алайда шамамен б.з.д. 1900 жылы қала кенеттен қаңырап бос қалған. Оның жойылуына климаттың өзгеруі, өзен арнасының ауысуы немесе табиғи апаттар себеп болды деген болжамдар бар. Бірақ нақты жауап әлі табылған жоқ.

Гелика: теңіз түбіне кеткен қала. Ежелгі Грекиядағы Гелика қаласы кезінде ірі саяси және мәдени орталықтардың бірі болған. Тарихи деректерге сәйкес, б.з.д. 373 жылы қалада жойқын жер сілкінісі болған. Көп ұзамай теңіз толқындары қаланы толығымен басып қалған. Ең қызығы, апатқа дейін бірнеше күн бұрын егеуқұйрықтар мен жыландардың қаладан жаппай қашып кеткені туралы деректер сақталған.

Ғасырлар бойы Геликаны ешкім таба алмады. Тек 2001 жылы археологтар оның қалдықтарын анықтады.

Z қаласы: Амазонканың жұмбағы. 1925 жылы британдық зерттеуші Перси Фосетт Амазонка ормандарынан ежелгі өркениеттің ізін табуға аттанды. Ол «Z қаласы» деп атаған құпия мекенді іздеді. Бірақ экспедиция мүшелерімен бірге өзі де із-түзсіз жоғалып кетті. Кейінгі археологиялық зерттеулер Амазонкада шынымен де ірі қалалардың болғанын көрсетті. Бірақ Фосетт іздеген нақты қаланың қай жерде орналасқаны әлі белгісіз.

Адамзат тарихының ең үлкен сабағы. Жоғалған қалалардың тарихы бізге бір маңызды шындықты еске салады: ешбір өркениет мәңгі өмір сүрмейді.

Бір кездері әлемді таңғалдырған қалалар бүгін аңызға айналды. Олардың көшелерінде сауда қызды, базарлары адамға толды, сарайлар салынды. Бірақ уақыт бәрін өзгертті.

Мүмкін, мың жылдан кейін біздің қалаларымыз да археологтар зерттейтін көне өркениеттің ізіне айналар.