Күннің тарихы... Ы.Алтынсарин – қазақ даласына білімнің шамын жаққан ұстаз

Ыбырай Алтынсарин (1841-1889) – қазақтың ұлы ағартушысы, педагог, жазушы, этнограф, фольклоршы және қоғам қайраткері. Ол қазақ даласында зайырлы білім беру жүйесінің қалыптасуына үлкен үлес қосып, балаларды оқуға, еңбекке, өнер-білімге шақырды.

Балалық шағы. Ыбырай 1841 жылы қазіргі Қостанай облысы аумағында дүниеге келген. Әкесі Алтынсары ерте қайтыс болғандықтан, оны атасы Балғожа би Жаңбыршин тәрбиеледі. Балғожа би өз дәуірінде беделді би әрі ел ісіне араласқан белгілі тұлға болған.

Ыбырайдың білімге деген қызығушылығы ерте қалыптасты. Ол 1850 жылы Орынборда қазақ балаларына арналған мектепке түсіп, 1857 жылы оқуын үздік аяқтады. Мектепте орыс және татар тілдерін үйреніп, орыс және әлем әдебиетінің шығармаларымен танысты.

Қазақ балалары үшін мектеп ашқан ағартушы. Алтынсариннің басты мақсаты – қазақ балаларына заманауи білім беру еді. Ол білімді тек діни сауатпен шектемей, балаларға ана тілін, орыс тілін, арифметиканы, жаратылыстануды және практикалық білімдерді меңгертуді көздеді.

Оның бастамасымен қазақ даласында жаңа үлгідегі оқу орындары ашыла бастады. Ресми деректерде Алтынсариннің бастамасымен 14 оқу орны ашылғаны көрсетіледі.

Ол тек ер балалардың емес, қазақ қыздарының да білім алуын қолдады. Бұл сол кездегі қазақ қоғамы үшін өте маңызды жаңалық еді.

«Кел, балалар, оқылық!» Ыбырайдың есімі қазақ халқына ең алдымен оның ағартушылық шығармалары арқылы кең танылды. Оның:

«Кел, балалар, оқылық!» деген өлеңі қазақ балаларын білімге шақырған ең танымал шығармалардың біріне айналды.

Оның шығармаларында білім, еңбекқорлық, адалдық, адамгершілік, мейірімділік және қарапайымдылық негізгі орын алды. Балаларға арналған әңгімелерінде жақсы мен жаманның айырмашылығын қарапайым әрі түсінікті мысалдар арқылы көрсетті.