Тарих... Ежелгі Анадолы (4)

Византия дәуірі. Рим империясы IV ғасырда христиандық сипат алғаннан кейін Анадолы Шығыс Рим империясының негізгі тірегіне айналды. Тарихта кейін бұл мемлекет Византия империясы деп аталды. Бірақ византиялықтардың өздері мемлекетін Рим империясы деп санаған. Осы дәуірде Константинополь, қазіргі Стамбұл – әлемдегі ең маңызды қалалардың біріне айналды.

Түріктер Анадолыға қашан келді? Түркі халықтарының Анадолыға енуі бірнеше кезеңнен тұрды. Түркі тайпалары X-XI ғасырларда Иран, Кавказ және Орта Азия бағыттарынан батысқа қарай қозғала бастады. Сәлжүктер күшейген сайын оғыз-түркімен топтарының Анадолыға енуі де артты. XI-XII ғасырларда бұл процесс мәдени және демографиялық өзгерістерге ұласты. Ал тарихтағы шешуші оқиғалардың бірі – 1071 жылғы Манцикерт шайқасы.

1071 жылдан кейін Анадолының барлық халқы бірден түркіге айналған жоқ. Бұл бірнеше ғасырларға созылған процесс болды. Жергілікті грек, армян, сириялық және басқа қауымдар өмір сүруін жалғастырды. Түркі тайпалары көшіп келді. Ислам тарады. Түркі тілі кеңейді. Жергілікті тұрғындар мен жаңа келгендер арасында араласу жүрді. Осының нәтижесінде Анадолының мәдени және тілдік келбеті біртіндеп өзгерді.

Осман империясы: Анадолының жаңа саяси бірігуі. XIII-XIV ғасырларда Анадолы көптеген бейліктерге бөлінді. Солардың бірі – Осман бейлігі. Оны Осман I басқарды. Кейін Осман мемлекеті біртіндеп күшейіп, Анадолының үлкен бөлігін біріктірді.

1453 жылы Осман сұлтаны Мехмед II Константинопольді басып алды. Осыдан кейін қала Осман империясының астанасына айналды. Кейін Осман империясы Балқанға, Таяу Шығысқа, Солтүстік Африкаға дейін кеңейді.

Ал «Түркия» атауы қашан пайда болды? Анадолы мыңдаған жыл бойы: хеттер → фригиялықтар → лидиялықтар → парсылар → эллинистік мемлекеттер → Рим → Византия → Сәлжүктер → Осман империясы сияқты көптеген саяси дәуірлерден өтті. Ал қазіргі Түркия Республикасы 1923 жылы 29 қазанда жарияланды.