Күннің тарихы... Орынбор-Ташкент темір жолы (1)

1901-1905 жылдары салынған Орынбор-Ташкент темір жолы Қазақстан тарихындағы ең ірі инфрақұрылымдық жобалардың бірі болды. Мыңдаған шақырымға жуық емес, нақтысында шамамен 1800 шақырымға созылған бұл магистраль Ресей империясының Еуропалық бөлігін Орта Азиямен байланыстырды. Оның құрылысына он мыңдаған адам қатысты. Жол шөлді және сусыз даламен тартылды, ал жұмысшылардың еңбек жағдайы өте ауыр болды.

Темір жол не үшін қажет болды?

XIX ғасырдың соңына дейін Орынбор мен Ташкент арасындағы негізгі қатынас керуен жолдары арқылы жүзеге асатын. Ол кезде екі қала арасындағы жолды түйелермен жүріп өтуге 90-100 күнге дейін уақыт кететін. Темір жолдың пайда болуы бұл жағдайды түбегейлі өзгертті.

Ресей империясының билігі үшін бұл жобаның бірнеше мақсаты болды.

Біріншісі – экономикалық мақсат. Орта Азияның мақтасын, ауыл шаруашылығы өнімдерін және басқа шикізатын Ресейдің өнеркәсіптік аудандарына тез жеткізу керек болды. Сонымен қатар Ресейде өндірілген тауарларды Орта Азия нарығына шығару жеңілдеді.

Екіншісі – әскери-стратегиялық мақсат. Темір жол арқылы әскерді, қару-жарақты, азық-түлікті және әскери жабдықтарды оңтүстікке әлдеқайда жылдам жеткізуге мүмкіндік туды. Сол кезеңдегі Ресей әскери басшылығы Орынбор-Ташкент бағытын стратегиялық маңызы аса жоғары желілердің бірі ретінде қарастырған.

Үшіншісі – саяси-әкімшілік мақсат. Темір жол империяның орталық аудандарын Түркістан өлкесімен байланыстырып, биліктің шалғай аймақтарға жетуін жеңілдетті.

жалғасы ертең...