Сіз білесіз бе? Тарих сахнасын өзгерткен мұсылмандар (2)

6. Салахаддин Әйюби. XII ғасырдағы аса танымал мұсылман билеушісі әрі қолбасшы. Ол бытыраңқы мұсылман күштерін біріктіруге күш салды. 1187 жылы Хаттин шайқасында жеңіске жетіп, Иерусалимді крестшілерден қайтарып алды. Еуропалық деректерде де оның әскери қабілетімен қатар, қарсыластарына көрсеткен құрметі мен жомарттығы атап өтіледі.

7. Мехмед II Фатих. Осман сұлтаны Мехмед II 1453 жылы Константинопольді жаулап алып, Византия империясының тарихына нүкте қойды. Бұл оқиға әлем тарихындағы маңызды бетбұрыстардың бірі саналады. Ол қаланы қайта дамытып, Стамбұлды Осман мемлекетінің саяси және мәдени орталығына айналдырды. Мехмед II ғылым мен өнер адамдарына қолдау көрсеткен билеуші ретінде де белгілі.

8. Мырза Ұлықбек. XV ғасырдағы атақты астроном және мемлекет қайраткері. Самарқандта үлкен обсерватория салдырып, жұлдыздардың орналасуын зерттеді. Оның «Зиж-и жәдид-и Курагони» атты астрономиялық еңбегінде көптеген жұлдыздардың координаттары көрсетілді. Ұлықбектің ғылыми мектебі Орта Азиядағы астрономияның дамуына үлкен үлес қосты.

9. Жабир ибн Хайян. Химия тарихында маңызды орын алатын ғалымдардың бірі. Ол заттардың қасиеттерін зерттеп, тәжірибелік әдістерді қолданды. Дистилляция, кристалдану және буландыру сияқты химиялық процестерді сипаттаған еңбектері кейінгі химия ғылымына әсер етті. Еуропалық әдебиетте оның аты Geber түрінде кездеседі.

10. Әл-Идриси. Ортағасырлық географияның көрнекті өкілі. Ол әлемнің әр түрлі аймақтары туралы мәліметтер жинап, картографияның дамуына үлес қосты. Сицилиядағы Норман королі Рожер II сарайында жұмыс істеп, әлем картасын жасады. Оның географиялық еңбектері Еуропада бірнеше ғасыр бойы құнды дерек көзі болды.

11. Әл-Жазари. Инженерия мен механика тарихындағы ерекше тұлға. Ол автоматты құрылғылар, су көтеру механизмдері және түрлі механикалық жүйелер жасаған. Оның еңбектерінде механизмдердің құрылысы егжей-тегжейлі сипатталған. Кейбір зерттеушілер оны механикалық инженерия тарихындағы маңызды ізашарлардың бірі деп санайды.