Тарих... Құрт – асыл тас

Қазақ халқының рухани бол­мысы ежелден гуманизммен ерек­шеле­неді. Депортацияға ұшырап, аш-жала­ңаш айдалып келген халықтарға ол мейіріммен қарап, қолындағы ба­рымен бөлісе білді. Бүгінгі күні оны депортацияға ұшыраған бар­лық этнос өкілдері алғыспен еске алады.

1990 жылы Қазақстанға Германиядан арнайы келген бұрынғы Ақмоладағы «Отанды сатқандар­дың әйелдеріне арналған лагердің» (АЛЖИР) тұрғыны болған Гертруда Платайстың естелігі бүкіл әлемді таң қалдырғанын білеміз. Қамаудағы жандарды аш-арық күйінде Жалаңаш­көлге қамыс дайындатуға апарғанда көрші ауылдың балалары таспен атып­ты. Айдауылдар «сендерді Мәскеу ғана емес, бала­ларға дейін жек көреді» деп масайрағанда өзі де жарым көңіл жандар екі көздеріне ерік беруді ғана біледі. Сөйтсе... тас дегендері құрт екен. Басқалай көмек көрсетуге мүмкіндігі болмаған қазақ­тар осылай тас атқан секілді қылып, аш жандармен қолындағы бары − құрт­тарымен бөліскен екен. «Аштықта жеген құйқаның дәмі аузынан кет­пейді» дегендей Г.Платайс осы оқи­ғаны өмір бойы ұмытпай, артынан АЛЖИР музейінің қызметкерлеріне айтып береді. Кейде тіпті, қамыс ара­сына піскен ет, таба нан, т.б. сияқты қолында бар тамағын тұтқындар үшін тығып кетіп отыратынын да айтады. Өзі де аш-құрсақ жүрген жандардың айдаладағы біреулерге, оның үстіне өкімет қылмыскерлер деп қамауда ұстап отырғандарға осыншалық көмек көрсетуі − тек қазақтарға ғана тән қайырымдылық деп батыл айтуға болады.

Гертруданың әңгімесін «Құрт – асыл тас» деген өлеңіне айналдырған ақын Раиса Голубева былай дейді: «Они нас от болезни берегли, Они нас от безверия спасли. Они поняли, что мы не враги, А просто несчастные женщины. И чем смогли — помогли, Поразив нас своей человечностью».

Егемен Қазақстан газеті